Àwọn Àìsàn Ìṣíṣẹ́-ṣíṣe | Ìgbìmọ̀ Aṣòfin 2026
Arabinrin Nicole Duff: [00:00:00] Ẹ kú àbọ̀, ẹ káàbọ̀ sí podcast MDS, podcast osise ti International Parkinson and Movement Disorder Society. Èmi ni Nicole, onímọ̀ nípa ara láti Wits Donald Gordon Medical Center ní Johannesburg, South Africa. Mo wà ní Seoul, South Korea, ní ìpàdé MDS 2026.
Àti ní òwúrọ̀ yìí, mo ní àǹfààní láti lo àkókò pẹ̀lú Dókítà Sara Lidstone, olùrànlọ́wọ́ ọ̀jọ̀gbọ́n ní Yunifásítì Toronto. Mo dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ gidigidi fún dídara pọ̀ mọ́ wa. Inú mi dùn gan-an láti lè lo àkókò pẹ̀lú rẹ ní òwúrọ̀ yìí.
Wo tiransikiripiti pipe
Dókítà Sarah Lidstone: Ẹ kú àbọ̀, ó sì jẹ́ ayọ̀ ńlá láti padà sí orí podcast náà.
Arabinrin Nicole Duff: Nitorinaa, mo fẹ sọ pe mo gbọ ti o sọrọ ni Boston ni apejọ FND ni ọdun diẹ sẹhin, ati lati igba naa Mo ti tẹle ati nifẹẹ iṣẹ rẹ, ati pe inu mi dun pupọ pe a ni akoko yii lati le joko ki a si sọrọ nipa aaye FND. O ṣe ọrọ kan lana lori FMD ni pataki. Ni akọkọ, ṣe o le ṣalaye iyatọ [00:01:00] laarin FND ati FMD?
Dókítà Sarah Lidstone: Ìbéèrè rere gan-an nìyí. Mo mọ̀ pé ó ń rú díẹ̀, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Ààlà ibẹ̀. Mo sì dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ fún ọ̀rọ̀ rere rẹ.
Mo ronú nípa FND, tàbí àrùn ọpọlọ iṣẹ́, gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ àkójọpọ̀ gbogbogbòò, àti lábẹ́ èyí ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìgbéjáde tó lè wáyé. Nítorí náà, àrùn ìṣíṣẹ́ iṣẹ́ yóò jẹ́ ọ̀kan lára àwọn wọ̀nyí. Ṣùgbọ́n a tún lè fi àwọn ìfàsẹ́yìn iṣẹ́, àwọn àrùn vestibular iṣẹ́, àrùn ọpọlọ iṣẹ́, àti àwọn àmì ìmọ̀lára iṣẹ́.
Nítorí náà, FMD jẹ́ ọ̀rọ̀ tí mo fẹ́ràn láti lò. Mo ti ṣe àgbékalẹ̀ ọ̀nà kan nípa ìgbà tí mo bá lo ọ̀rọ̀ náà. Mo sì sọ̀rọ̀ nípa èyí díẹ̀ lánàá nítorí mo rò pé ó yàtọ̀ gan-an tí ẹnìkan bá ní, fún àpẹẹrẹ, tí ó ní ìwárìrì iṣẹ́-ṣíṣe nìkan, tí ó ya ara rẹ̀ sọ́tọ̀.
Lẹ́yìn náà a máa rí àwọn aláìsàn tí wọ́n ní oríṣiríṣi àrùn ìṣíṣẹ́ ní àkókò kan náà. Nítorí náà, wọ́n lè ní dystonia iṣẹ́-ṣíṣe, àrùn ìrìn-àjò iṣẹ́-ṣíṣe, àti ìwárìrì iṣẹ́-ṣíṣe. Níbẹ̀ ni mo máa ń sọ díẹ̀díẹ̀ kí n sì sọ nípa ìfihàn FMD dípò [00:02:00] ìwárìrì iṣẹ́-ṣíṣe tí a yà sọ́tọ̀.
Mo rò pé a lè ní àwọn ìgbékalẹ̀ kọ̀ọ̀kan ti ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìrísí onírúurú wọ̀nyí nínú FMD gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ àgbékalẹ̀ tirẹ̀. Ṣùgbọ́n mo tún rò pé nígbà míì ó máa ń wúlò láti da àwọn wọ̀nyí pọ̀ bí ẹnìkan bá ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìrísí ìṣíkiri tí ó yàtọ̀ síra sí ìrísí ìṣíkiri iṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ohun tirẹ̀.
Arabinrin Nicole Duff: O pe. O ṣeun. O ye pupọ, mo si ro pe fun awọn eniyan ti o tun n kọ ẹkọ nipa FMD, o kan fun ni imọlara alaafia ti, o dara, ti emi ko ba loye gbogbo rẹ daradara, kii ṣe opin aye. Gbogbo rẹ baamu papọ, ṣugbọn ti emi ko ba mọ awọn pato gangan, kii ṣe opin aye.
Apá kan ọ̀rọ̀ àná dá lórí àwọn àmì àrùn FMD. Ǹjẹ́ o lè ṣàlàyé díẹ̀ lára wọn fún wa?
Dókítà Sarah Lidstone: Àwọn ìṣòro ìṣíkiri ti jẹ́ kí n rò bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìlànà láti ṣe àyẹ̀wò àìsàn FMD. Ìyẹn sì jẹ́ nítorí pé a ní gbogbo àwọn ọ̀nà ìyanu wọ̀nyí tí a lè gbà ṣe àyẹ̀wò ara tí [00:03:00] fi àwọn ẹ̀yà ara hàn, àwọn àmì àmì àrùn kan tí ó ń ṣiṣẹ́, èyí tí ó jẹ́ pé ìtumọ̀ rẹ̀ kò báramu.
Àmì àrùn tí kìí ṣe ti ẹ̀gbẹ́ ara ń yípadà bí àkókò ti ń lọ. Nítorí náà, ó wà ní ìṣẹ́jú kan lẹ́yìn náà ó lọ ní ìṣẹ́jú tí ó tẹ̀lé e, èyí sì lè wà láàrín ọjọ́ kan tàbí láàrín ọjọ́. Àìbáramu yẹn jẹ́ àmì pàtàkì gan-an. Lẹ́yìn náà, ìyàtọ̀, tí ó tọ́ka sí àrùn ìṣípo fúnrarẹ̀, máa ń yípadà nígbà gbogbo.
Nítorí náà, àpẹẹrẹ kan ni ìwárìrì tí ó ń ṣiṣẹ́ níbi tí ó ti ń ṣí lọ sí oríṣiríṣi ẹ̀yà ara. Ó lè ní ìtóbi tó yàtọ̀, ìgbóná tó yàtọ̀. Ó lè dìde nígbà tí onírúurú ìgbòkègbodò ń fa ìbínú, nítorí náà ìyẹn ni ìyàtọ̀. Nítorí náà, ní ti ara, àmì náà ń yípadà. Gbogbo wọn ló lè fa ìpínyà ọkàn.
Nítorí náà, nígbà tí àfiyèsí ọpọlọ bá wà lórí ohun mìíràn, kúrò nínú ara, ohunkóhun tí ó bá jẹ́, nígbà náà ni àmì àrùn náà máa ń sunwọ̀n sí i. Àti ní ọ̀nà mìíràn, àbájáde rẹ̀ ni pé ó máa ń pọ̀ sí i pẹ̀lú àfiyèsí. Nítorí náà, nígbà tí ẹni náà bá dojúkọ àmì àrùn náà, lórí apá ara yẹn, nígbà náà ni ó máa ń burú sí i, ó sì máa ń burú sí i.
Àìbáramu ni èyí tó kẹ́yìn, èyí tó túmọ̀ sí òtítọ́ pé gbogbo wa mọ bí òfin ìmọ̀ nípa ọpọlọ àti ìṣiṣẹ́ ara àti ìṣiṣẹ́ ara ṣe rí, báwo ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àmì àrùn wọ̀nyí nínú àwọn ìṣòro ìṣípo yóò ṣe hàn. A lóye bí àrùn cerebellar ṣe rí. A lóye bí parkinsonism tó ní í ṣe pẹ̀lú ìbàjẹ́ ara ṣe máa rí.
A mọ àwọn àmì neuron moto òkè, àwọn àmì neuron moto ìsàlẹ̀, àti àwọn ànímọ́ wọ̀nyí. Ṣùgbọ́n nítorí pé, nípa ìwà wọn, àwọn wọ̀nyí jẹ́ àwọn àrùn tí ó da lórí nẹ́tíwọ́ọ̀kì tí wọ́n ń lo àwọn ipa ọ̀nà motor àtinúwá, wọn kò ní tẹ̀lé àwọn òfin kan náà, nítorí náà wọn kò ní bá ohun tí a mọ̀ nípa àwọn ìgbékalẹ̀ tí ó wà tẹ́lẹ̀ mu.
Ní báyìí, mo máa fi ìkìlọ̀ kún un pé, èyí tí í ṣe pé láàárín àwọn onímọ̀ nípa FND bíi tèmi àti àwọn mìíràn nínú iṣẹ́ náà, a kàn ń gbìyànjú láti yípadà kúrò nínú àìbáramu àti láti sọ ọ́ di pàtàkì nínú àwọn ìlànà àyẹ̀wò. Ìyẹn sì jẹ́ nítorí pé, ní góńgó rẹ̀, ó tún ń sọ pé ó jẹ́ ohun tí a kò gbọ́dọ̀ yọ kúrò.
Ó tún túmọ̀ sí [00:05:00] pé a jẹ́ onímọ̀ nípa gbogbo onírúurú ìgbékalẹ̀ ohun gbogbo nínú ìmọ̀ nípa ọpọlọ, èyí tí a ń ṣàwárí àwọn ìyípadà tuntun ní gbogbo ìgbà, àwọn àrùn tuntun ní gbogbo ìgbà. Wọ́n ní àwọn àmì ìṣègùn tó yàtọ̀ síra, nítorí náà mo rò pé ó yẹ kí a má ṣe so ìwúwo púpọ̀ mọ́ àìbáramu gẹ́gẹ́ bí ẹsẹ̀.
Arabinrin Nicole Duff: O ṣeun. Mo ro pe nigba miiran gbogbo awọn ọrọ wọnyẹn maa n papọ. Nitorinaa lati jẹ ki wọn fi wọn ṣe ẹlẹya ati ṣalaye gangan ohun ti ọkọọkan tumọ si ti ṣe iranlọwọ pupọ. Mo tun ti gbọ pe o n gbiyanju lati kuro ninu aiṣedeede naa, ati pe emi ko mọ idi rẹ. Eyi jẹ oye patapata, nitorinaa o ṣeun fun alaye rẹ.
Nítorí náà, ní báyìí tí o ti ṣe gbogbo àwọn àmì àrùn rẹ, apá tó le koko náà ni nígbà tí o bá jókòó níwájú aláìsàn rẹ tí o sì ní láti ṣàlàyé ohun tí o rí fún wọn. Ṣé o lè ṣàlàyé fún wa bí o ṣe máa bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò yẹn?
Dókítà Sarah Lidstone: Ìbéèrè rere ni. Bí a ṣe ń múra sílẹ̀ fún ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò yìí, mo ń sọ fún yín pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìbéèrè tí a ní ní àná ní ìpàdé náà jẹ́ nípa ìbánisọ̀rọ̀ àti nípa ìtọ́jú.
Mo sì rò pé agbègbè yìí ni ọ̀pọ̀ àwọn onímọ̀ nípa ọpọlọ ń jìjàkadì pẹ̀lú [00:06:00]. Àwọn wọ̀nyí dára gan-an, wọ́n ní ìmọ̀ tó dáa, wọ́n ní ẹ̀mí ìbánikẹ́dùn, wọ́n gbọ́n, wọ́n sì ní ìṣòro ìṣíṣẹ́, àwọn onímọ̀ nípa ọpọlọ tí wọ́n ń jìjàkadì pẹ̀lú agbègbè yìí, àlàfo sì wà níbẹ̀ gan-an. Ó sì jẹ́ iṣẹ́ ọ̀nà, ní gidi, mo rò pé...
Sísọ èyí fún aláìsàn, gẹ́gẹ́ bí àyẹ̀wò èyíkéyìí, ní apá kan nínú ìmọ̀ iṣẹ́ ọnà tàbí ìbánisọ̀rọ̀ tí mo rò pé a lè kọ́. Mo lè dá a lóhùn díẹ̀ kí n sì sọ pé, ó yẹ kí o mọ̀ pé àwọn ènìyàn yìí ti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìrírí ìtọ́jú tí kò dára nígbà tí wọ́n bá ń wọlé wá láti rí ọ.
Nígbà tí wọ́n bá rí ọ̀pọ̀ ènìyàn nínú àwùjọ yìí nínú ètò ìfọ̀rọ̀wérọ̀ yìí, èyí tí ó jẹ́ onímọ̀ nípa ìṣòro ìṣíkiri, ó ṣeé ṣe kí wọ́n ti rí onímọ̀ nípa gbogbogbò wọn, tí wọ́n bá ní ọ̀kan, bóyá onímọ̀ nípa pàjáwìrì, bóyá ní ọ̀pọ̀ ìgbà onímọ̀ nípa yàrá ìtọ́jú pàjáwìrì. Wọ́n lè ti rí àwọn onímọ̀ nípa àwọn àmì àrùn mìíràn tí wọ́n lè ní.
Tí wọ́n bá ní ìfọ́ ara, tí wọ́n bá ní àwọn àmì àrùn inú, tí wọ́n sì ti bá ètò ìtọ́jú ìlera ṣiṣẹ́ pọ̀ kí wọ́n tó rí ọ [00:07:00], bóyá ọ̀pọ̀lọpọ̀ àyẹ̀wò àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àti àwọn àbájáde ìwádìí tó ga jùlọ láti ọ̀dọ̀ àwọn aláìsàn ni pé wọ́n sábà máa ń rò pé wọn kò ní ìlera mọ́, wọ́n sábà máa ń nímọ̀lára pé wọn kò ní agbára, àti pé wọn kò gbàgbọ́.
Mo rò pé ọ̀pọ̀ nǹkan ló ń ṣẹlẹ̀ níbẹ̀. Àwo orin tó yàtọ̀ síra ló wà nípa ìwà àìdáa àti ìwà àṣà sí ìlera ọpọlọ àti bí èyí ṣe ń mú kí nǹkan yéni. Àmọ́ láìka ìdí rẹ̀ sí, àwọn aláìsàn lè má fọkàn tán ara wọn. Nítorí náà, kò dà bíi pé o lè máa ṣe ìwádìí déédéé rẹ, kí o sì yí àwọn ọgbọ́n ìbánisọ̀rọ̀ rẹ padà lójijì.
Dókítà Sarah Lidstone: nígbà tí ó bá tó àkókò láti sọ àyẹ̀wò àìsàn náà. Ó bẹ̀rẹ̀ ní ìbẹ̀wò fúnra rẹ̀. Ó jẹ́ èdè ara nípa bí o ṣe ń fi hàn aláìsàn pé o ń fetí sílẹ̀ dáadáa. Ó jẹ́ òye àwọn ohun tó ń jẹ wọ́n lógún jùlọ. Ó ń fi ìyọ́nú hàn àti, pàápàá jùlọ, fífi àwọn àmì àrùn wọn hàn àti gbígbà wọ́n gbọ́ nígbà tí wọ́n bá sọ fún ọ pé wọ́n ní àìlera tàbí wọ́n ní ìwárìrì.
Àti bí o tilẹ̀ lè má rí i ní àyẹ̀wò rẹ, nítorí pé àwọn àmì àrùn wọ̀nyí máa ń yí padà tí wọ́n sì máa ń yípadà ní ti ara wọn, ohun tí wọ́n ń ròyìn [00:08:00] ni ohun tí wọ́n ń rí, a sì gbọ́dọ̀ gbàgbọ́ àwọn ènìyàn. Mo rò pé tí a bá ṣe èyí dáadáa nígbà àyẹ̀wò náà fúnra rẹ̀, iṣẹ́ ìwádìí, àsọyé tí a kò sọ, kò ní sí ohun tí a lè ṣe láti gbé ẹrù púpọ̀.
Nítorí náà, mo tẹ̀lé òfin gbogbogbòò níbi tí mo ti máa ń ṣe ìtàn pípéye, mo máa ń ṣe ìtàn ara ẹni tó dára láti mọ àwọn ohun tó ń fa ìdààmú ọkàn tí ẹnìkan lè máa bá pàdé, èyí tó ṣe pàtàkì nínú gbogbo ìṣègùn, tó sì jẹ́ àǹfààní láti fi ìyọ́nú hàn sí aláìsàn.
Mo ṣe àyẹ̀wò ọpọlọ tó dára lórí láti orí sí ẹsẹ̀, nígbàkúgbà tí mo bá sì rí àmì rere kan, mo máa ń sọ fún aláìsàn ní àkókò gidi pé, “Mo ń kíyèsí èyí. Ṣé ìyẹn kò dùn mọ́ni?” Nítorí náà, tí mo bá ṣe àmì Hoover tí mo sì lè fi hàn wọ́n pé, “Hey, ní àkókò yìí, ẹsẹ̀ rẹ ti di aláìlera gan-an, mo sì lè rí i pé o kò lè gbé e. Ṣùgbọ́n nísinsìnyí, wò ó, ó máa ń lágbára sí i nígbà tí o bá gbé apá kejì sókè.”
Àkókò tó lágbára ni èyí fún aláìsàn láti rí. Ohun kan náà ni pẹ̀lú ìwárìrì. Tí mo bá lè rí ìwárìrì náà, ó lè pín ọkàn mi níyà nígbà tí wọ́n bá wọ inú àpò wọn láti mú nǹkan kan, tàbí tí wọ́n bá ń gbé láti orí àga lọ sí tábìlì ìwádìí [00:09:00] tàbí irú nǹkan bẹ́ẹ̀, tàbí láti jókòó sí dídúró. Ohunkóhun tí àǹfààní bá wà, màá tọ́ka sí ẹni náà ní àkókò gidi, lẹ́yìn náà nígbà tí mo bá sọ fún wọn pé, "Ẹ ní ìṣòro ìṣiṣẹ́ ara."
Ṣé o ti gbọ́ nípa èyí rí?" Ṣàlàyé ohun tí ó jẹ́. Mo ní, "Ó jẹ́ ìṣòro ìbánisọ̀rọ̀ nínú ètò ọpọlọ. Àmì àwọn àmì wọ̀nyí ni pé wọ́n ń yípadà, èyí tí ó jẹ́ ohun tí o sọ fún mi lórí ìtàn àti ohun tí mo ti rí lórí ìdánwò náà." Lẹ́yìn náà, nínú ìjíròrò yẹn, màá fi hàn nígbà náà, màá ṣe àkójọ àwọn kókó inú ìdánwò náà níbi tí a ti rí i papọ̀, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́?
Nítorí náà, mo ń mú un padà sí ìrírí aláìsàn náà láti ṣe àdánidá ìfiranṣẹ́ àyẹ̀wò náà, èyí tí mo rò pé ó ní àǹfààní gíga láti gbà ju gbólóhùn ìpamọ́ tí a lè lò lọ nítorí pé ó ṣàlàyé ìrírí wọn dáadáa. Lẹ́yìn náà, dáhùn àwọn ìbéèrè wọn nípa rẹ̀ kí o sì jẹ́ kí wọ́n ní àǹfààní láti sọ ohun tí wọ́n rò nípa rẹ̀.
Ọ̀pọ̀ ènìyàn ló máa ń wá pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwífún tó yàtọ̀ síra. Wọ́n lè ti mọ̀ nípa àwọn ohun èlò tó dára bíi neurosymptoms.org tàbí àwọn ohun tó dára wà lórí YouTube, àwọn irú ẹ̀kọ́ ìṣègùn míràn [00:10:00], wọ́n sì tún lè ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àṣìṣe àti àwọn èrò búburú pẹ̀lú.
Nítorí náà, ó jẹ́ àǹfààní rere láti ṣe àwárí òye wọn díẹ̀ kí a sì pèsè àwọn ohun èlò tó dára níbẹ̀. Nítorí náà, ìyẹn jẹ́ ìdáhùn gígùn sí ìbéèrè kúkúrú rẹ, ṣùgbọ́n mo nírètí pé irú èyí yóò ran ọ́ lọ́wọ́ láti fi bí ó ṣe jẹ́ ìlànà ju bí ó ṣe jẹ́ irú àkókò kan ṣoṣo lọ nínú ìṣàyẹ̀wò kan.
Arabinrin Nicole Duff: Mo mọrírì ìdáhùn náà nítorí mo rò pé ìdáhùn gígùn fi ìlànà gígùn hàn, gẹ́gẹ́ bí o ti sọ. Ṣé o rò pé bí àwọn dókítà bá ṣe lóye nípa àìsàn náà tó, bẹ́ẹ̀ náà ni ìfọ̀rọ̀wérọ̀ nípa àìsàn náà yóò ṣe dára tó?
Dókítà Sarah Lidstone: Bẹ́ẹ̀ ni, mo rò pé ìyẹn jẹ́ apá pàtàkì nínú rẹ̀. Kíkọ́ àwọn oníṣègùn wa jẹ́ àlàfo nígbà gbogbo. Mo ṣẹ̀ṣẹ̀ wá láti ìpàdé FMD Study Group wa, àwọn ènìyàn sì ń bá wa sọ̀rọ̀ láti Malaysia àti Argentina àti láti El Salvador tí gbogbo wọn ń sọ ohun kan náà. Ó jẹ́ pé àwọn olùtọ́jú kò tó.
Àwọn olùtọ́jú kò mọ bí a ṣe lè ṣe àyẹ̀wò tàbí kí a sọ fún FND, kò sì sí ohun èlò láti tọ́jú rẹ̀. Àti dájúdájú, [00:11:00] èyí yóò wá sí ọ̀dọ̀ àwọn aláìsàn nítorí pé àwọn aláìsàn ń kọ́ nípa àwọn nǹkan wọ̀nyí nípasẹ̀ wa.
Ó ṣe kedere pé ìbáṣepọ̀ onípele kan ni, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Ìwádìí àti àbájáde àwọn ìwádìí ń fi bí a ṣe ń wo àwọn ìṣòro hàn, ìwádìí tó dára sì ń lọ lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí nípa àìsàn FMD, tó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn nẹ́ẹ̀tìwọ́ọ̀kì àjọ àti àwọn nẹ́ẹ̀tìwọ́ọ̀kì ìbáṣepọ̀ àti àwọn ọ̀nà àfiyèsí, gbogbo ìwọ̀nyí sì ń bá ara wọn ṣe pọ̀.
Mo sì rò pé ìyẹn fúnni ní irú ìgbàgbọ́ kan, àbí? Ìránṣẹ́ sí àwọn ènìyàn ni pé ìpalára kan wà, ó ń yí padà, ó ń yípadà. Mark Hallett ti sọ èyí ní ọ̀pọ̀ ìgbà tẹ́lẹ̀, Mark Hallett tó ti kú. Nítorí náà, níní èrò díẹ̀ nípa irú àwọn kókó pàtàkì ohun tó ń ṣẹlẹ̀ láti ìpele ìmọ̀ nípa ọpọlọ, mo rò pé ó ń mú kí àwọn olùtọ́jú ní ìgboyà àti ìtùnú láti pín èyí pẹ̀lú àwọn aláìsàn, àti ìdí tí a kò fi lè rí i lórí MRI, ìdí tí a kò fi lè rí i nígbà tí a bá ń ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀, fún àpẹẹrẹ.
Arabinrin Nicole Duff: O ṣeun. Nitorinaa, ni itumọ gbooro rẹ, a le pin FMD si hypo- rẹ ati awọn arun gbigbe hyperkinetic rẹ [00:12:00]. Ṣe o le sọ fun wa ni ṣoki ti iyẹn ba baamu pẹlu awọn aisan gbigbe gbogbogbo rẹ? Ti yoo ba wa kanna, awọn aisan gbigbe iṣẹ rẹ ti o dabi awọn aisan gbigbe gbogbogbo rẹ, tabi boya yoo yatọ?
Dókítà Sarah Lidstone: Bẹ́ẹ̀ni, mo rò pé a ṣì ń lóye bí a ṣe ń pín àwọn nǹkan sí ìsọ̀rí. Bí a ṣe ń kọ́ nípa ọpọlọ àti nípa ọ̀rọ̀ àsọyé láàárín ìmọ̀ nípa ọpọlọ àti ọpọlọ, ó jẹ́ ọ̀nà ìwádìí ìyípadà níbi tí a ti ń wo iṣẹ́ ọpọlọ ní ti ìlànà tí ó gé àwọn àrùn ọpọlọ àti àrùn ọpọlọ kúrò.
Mo rò pé a gbọ́dọ̀ yí padà bí a ṣe ń pín ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àìsàn wọ̀nyí sí ìsọ̀rí. Fún onímọ̀ nípa àrùn ìṣíkiri déédéé, ó dára láti lo FMD ní ti ìṣíkiri púpọ̀ àti àìṣiṣẹ́pọ̀. Ìṣiṣẹ́ hyperkinetic àti ní gbogbogbòò mo rò pé àwọn àrùn ìṣíkiri sábà máa ń jẹ́ ẹ̀tanú sí àwọn ìgbékalẹ̀ FMD hyperkinetic.
Bí àìlera bá pọ̀ sí i tàbí tí kò lágbára tó, jẹ́ kí a sọ pé [00:13:00], tí àwọn àmì àrùn ìmọ̀lára bá pọ̀ sí i, àwọn aláìsàn wọ̀nyẹn sábà máa ń fi hàn sí onímọ̀ nípa iṣan ara, fún àpẹẹrẹ. Nítorí náà, a kì í sábà rí wọn ní ilé ìwòsàn ìṣòro ìṣíṣẹ́ nítorí wọn kì í fa àfiyèsí tó bẹ́ẹ̀. Ṣùgbọ́n àwọn nǹkan bíi functional myoclonus, functional tremor, functional dystonia,
Àwọn ìṣòro ìrìn-àjò tó ń ṣiṣẹ́, àwọn ìfihàn hyperkinetic tó pọ̀ sí i. Àti hypokinetic, gẹ́gẹ́ bí mo ti sọ, irú àìlera kan. Dystonia tó ti yanjú, ó ṣòro láti pín sí oríṣiríṣi. Mo rò pé ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ pé ó wà ní apá hyperkinetic. Nítorí náà, a lè wo àwọn nǹkan dáadáa nínú ètò yẹn, mo rò bẹ́ẹ̀.
Kii ṣe ero buburu.
Arabinrin Nicole Duff: O ṣeun. Bẹ́ẹ̀ni, ìyẹn yé mi dáadáa. Nítorí náà, a ti ṣe àyẹ̀wò àìsàn FMD báyìí pẹ̀lú àwọn àmì rere, gẹ́gẹ́ bí o ti sọ, kìí ṣe àyọkúrò àyẹ̀wò àìsàn náà.
Kí ni wọ́n ṣì ń ṣiyèméjì nípa ìyípadà náà?
Dókítà Sarah Lidstone: Nígbà tí mo kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ìdánilẹ́kọ̀ọ́ mi gẹ́gẹ́ bí ẹlẹgbẹ́ mi, mo ń rí àwọn àmì rere nígbà tí a bá ṣe àyẹ̀wò aláìsàn kan, ká sọ pé, pẹ̀lú ìwárìrì iṣẹ́ tàbí àrùn ìrìn. Ṣùgbọ́n láàárín aláìsàn èyíkéyìí, àyẹ̀wò wọn ni ẹ̀yà iṣẹ́ [00:14:00] ti èyí, àyọkà-àìsí-ọ̀rọ̀, "àìlera ìṣípo-ẹ̀dá-ara-ẹni."
Nítorí náà, gbogbo ìgbékalẹ̀ ní ìrísí iṣẹ́ àti ìrísí àdánidá tàbí ìrísí gidi tàbí òótọ́, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Ìyẹn ni ìtumọ̀ ibẹ̀. Òótọ́ ibẹ̀ ni pé, tí a bá wo ìwádìí náà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn aláìsàn, ìrísí FMD tí ó wọ́pọ̀ jùlọ jẹ́ ìrísí àdàpọ̀, níbi tí wọ́n ti ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìrísí iṣẹ́ tí ó yàtọ̀ síra ní àkókò kan náà.
Nítorí náà, a gbọ́dọ̀ ronú nípa àrùn náà lọ́nà tó yàtọ̀ díẹ̀ kí a má sì pàdánù igbó fún àwọn igi. A ṣì lè ṣe àkóso èyí nínú rẹ̀, ṣùgbọ́n mo rò pé ó jẹ́ mímọ̀ pé FND ní àwọn òfin tirẹ̀, èyí sì dúró ṣinṣin ní gbogbo àṣà. Ó dúró ṣinṣin ní gbogbo ìtàn ìṣègùn,
da lori iru awọn fọto ati awọn fidio igbasilẹ atijọ ti o dara julọ lẹhin ogun ati ni akoko Charcot ati bẹbẹ lọ.
Wọ́n ń tẹ̀lé àwọn òfin tiwọn. Wọ́n ní àwọn àmì ìtàn tiwọn. Wọ́n ní àwọn àmì àyẹ̀wò tiwọn àti àwọn àrùn ara wọn àti gbogbo èyí. Ó jẹ́ ẹ̀yà ara tirẹ̀. Nítorí náà, mo rò pé èyí lè pàdánù díẹ̀ nígbà tí a bá yípadà láti ìfòfin-sí-ìfòfin sí òfin-sí-ìwọlé. Agbègbè mìíràn tí àwọn ènìyàn ń bá jà pẹ̀lú ìpín [00:15:00] ni àbájáde àrùn ọpọlọ mìíràn.
Nítorí náà, 30% àwọn aláìsàn tí wọ́n ní FND yóò ní àìsàn ọpọlọ mìíràn. A máa rí èyí púpọ̀ nínú àrùn wárápá, níbi tí wọ́n ti máa ní wárápá àti wárápá iṣẹ́. A máa rí i nínú àrùn Parkinson, níbi tí wọ́n ti ní wárápá iṣẹ́, lẹ́yìn náà wọ́n lè ní wárápá Parkinsonian ní àkókò kan náà tàbí kí wọ́n tilẹ̀ ní àrùn Parkinson.
Mo rò pé èyí tún ń sọ̀rọ̀ nípa òye tó jinlẹ̀ nípa iṣẹ́ ọpọlọ àti bí àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì wa ṣe ń dáhùn sí àwọn ọgbẹ́ nínú ọpọlọ àti ìlànà àrùn kan tó ń ṣẹlẹ̀. Àwọn ipa tó ń ṣẹlẹ̀ ní ìpele nẹ́tíwọ́ọ̀kì kan wà, èyí tó lè hàn gẹ́gẹ́ bí àmì àrùn tó ń ṣiṣẹ́, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́?
A kò tíì mọ̀ síbẹ̀. Iṣẹ́ púpọ̀ ló wà tí a gbọ́dọ̀ ṣe lórí ọ̀ràn yìí, ṣùgbọ́n ó ṣòro fún oníṣègùn láti ní láti ṣe àyẹ̀wò méjì ní àkókò kan náà ní ìbẹ̀wò kan náà. Mo ní ìmọ̀lára púpọ̀ fún èyí nítorí pé ó lè ṣòro gan-an. Ṣùgbọ́n mo rò pé ìyẹn jẹ́ agbègbè kan, nítorí mo rò pé nínú iṣẹ́ ìṣègùn, ó kéré tán ní agbègbè yìí, ó máa ń jẹ́ ohun kan tàbí òmíràn.
Àti pé ọ̀nà yẹn, ó ṣeni láàánú, kò ṣiṣẹ́ dáadáa nígbà tí ó bá di [00:16:00] sí FND.
Arabinrin Nicole Duff: O ṣeun. Iyẹn ni oye patapata, mo si ro pe o mu ọ lọ si ipa ọna ironu ni ayika ... ati pe mo mọ pe ọrọ naa loni kii ṣe iṣẹ-ṣiṣe ti o ni opin ... ṣugbọn gangan ibi ti o ni awọn ipo meji wọnyi. Nitorinaa ipo FMD wo ni iwọ yoo sọ pe o jẹ aṣiṣe ti a ṣe ayẹwo julọ?
Dókítà Sarah Lidstone: Láti inú FMD, ìṣòro ìṣíṣẹ́?
Arabinrin Nicole Duff: Tabi, ẹ jẹ́ kí a sọ̀rọ̀ ní gbogbogbòò, FND.
Dókítà Sarah Lidstone: Bẹ́ẹ̀ni, mi ò mọ̀ ní gidi. Mi ò mọ̀ bóyá ìwádìí wà lórí èyí. A ní ìwádìí nípa FND ní gbogbogbòò àti nípa ìṣedéédé àyẹ̀wò, èyí tí ó jẹ́ pé, ó rọrùn láti ṣàyẹ̀wò rẹ̀, ó sì péye, èyí sì ti dúró ṣinṣin láti ọdún 1970. Ìwádìí àtijọ́ nìyẹn, ṣùgbọ́n ó ṣì jẹ́ òótọ́.
Mo ro pe dystonia functional jẹ agbegbe ipenija nla fun awọn eniyan, ati pe iyẹn jẹ nitori pe awọn iwadii kii ṣe iranlọwọ pupọ nigbagbogbo.
Mo lè fi ìgboyà sọ pé àwọn ìrísí kan pàtó kan wà ti dystonia tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ohun tí ó ń fa àìsàn fún FMD, [00:17:00] èyí tí yóò jẹ́ ìfàsẹ́yìn ojú dystonic tí ó ń ṣiṣẹ́, níbi tí platysma ti ń ṣiṣẹ́ jù tí ó sì ń fa igun ètè rẹ̀ sílẹ̀.
Nínú ọwọ́ tàbí apá òkè, ó jẹ́ ìyípadà àwọn nọ́mbà mẹ́ta tó kẹ́yìn tó ń dín ìfàmọ́ra kù. Ìyẹn sábà máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa. Àti ní apá ìsàlẹ̀, yóò jẹ́ ìyípadà ìfàmọ́ra ẹsẹ̀, yálà ní apá kan tàbí ní apá méjì. Àwọn wọ̀nyẹn, kedere, a mọ̀ pé yóò jẹ́ àwòrán dystonia tó ń ṣiṣẹ́.
Ṣùgbọ́n àwọn àmì àrùn tó pọ̀ sí i, ó lè jẹ́ ìpèníjà, àbí? Ìyàtọ̀ wà ní àyíká paroxysmal kinesigenic dyskinesia. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àwọn channelopathies tó ṣọ̀wọ́n ṣùgbọ́n wọ́n ṣì ń wọ inú àwòrán náà. Ìwárìrì ṣì lè ṣòro gan-an. Àwọn ènìyàn kan wà tí yóò ní, fún àpẹẹrẹ, ìwárìrì ara àti ìwárìrì iṣẹ́-ṣíṣe tí ó pọ̀ sí i, tàbí lẹ́ẹ̀kan sí i, irú àrùn bẹ́ẹ̀.
Lẹ́yìn náà, àwọn àrùn ìrìn-àjò, lẹ́ẹ̀kan sí i, díẹ̀ lára àwọn ìfihàn ìran tó ṣọ̀wọ́n yìí lè fi hàn pẹ̀lú àwọn ìṣísẹ̀ tó wọ́pọ̀ gan-an. Àti lẹ́ẹ̀kan sí i, lílo ọ̀nà àtijọ́ láti yẹra fún àwọn ènìyàn wọ̀nyẹn kò ṣiṣẹ́ dáadáa.
Arabinrin Nicole Duff: [00:18:00] O ṣeun. Mo ranti igba ti won ti ko mi nipa awon aisan irin-ajo ti o n waye, won kan ko mi ni ti won ba le rin pada ni deede.
wọn kò sì le rìn síwájú, nígbà náà ìyẹn ni àrùn ìrìn-àjò tó ń ṣiṣẹ́. Èyí tí mo rò pé ó ti yí padà púpọ̀.
Dókítà Sarah Lidstone: Iyẹn náà yóò kan focal tàbí limb dystonia, nítorí náà kì í ṣe pàtó.
Arabinrin Nicole Duff: Nitorinaa o mẹnuba diẹ ninu awọn iwadii pataki tabi awọn iwadii afikun wọnyi ti a le ṣe gẹgẹbi afikun si iwadii ọpọlọ gbogbogbo rẹ. Ṣe o le ṣalaye diẹ ninu wọn?
Dókítà Sarah Lidstone: Dájúdájú. Ní gbogbogbòò, o máa ń lo ọ̀nà kan náà ní FND gẹ́gẹ́ bí o ṣe máa ń lò ní àìsàn ọpọlọ, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Ìtàn rẹ àti ìwádìí rẹ ló ń darí ìyàtọ̀ rẹ. Ohun pàtàkì tí mo fẹ́ kí àmì ìràwọ̀ wà níbí ni kí o rí i dájú pé o ní FND lórí ìyàtọ̀ náà tí o bá ń ronú nípa rẹ̀.
Lẹ́yìn náà o lè yan ìwádìí kan tí yóò ran ọ́ lọ́wọ́ láti ṣàkóso FND, èyí tí kò tíì di ohun pàtàkì nítorí pé a kò ní àwọn àmì tó dára fún èyí, nítorí náà mo lè fi ìpamọ́ díẹ̀ [00:19:00] síbẹ̀ fún ìgbà yìí. Ṣùgbọ́n nígbà púpọ̀ a máa ń ṣe wọ́n láti yọrí sí wíwà àìsàn ọpọlọ tí ó lè fa àìdájú wà níbẹ̀.
Àti dájúdájú, a fẹ́ rí i dájú pé àwòrán neuraxis tó dára wà, MRI ti ọpọlọ àti ẹ̀yìn, fídíò EEG ní ti ìpele ìṣiṣẹ́ dissociative àti warapa, àti ìyàtọ̀ yẹn. EMG lè wúlò púpọ̀ àti EEG àti nígbà tí a bá so àwọn méjèèjì pọ̀ fún iṣẹ́ myoclonus, fún àpẹẹrẹ, nígbà tí a bá ń ṣe iṣẹ́ cortical back-average, èyí lè wúlò fún iṣẹ́ myoclonus.
Ṣùgbọ́n, onímọ̀ nípa ọpọlọ ènìyàn kì yóò ní àǹfààní láti wo àwọn àrùn ìṣípo tó yàtọ̀ síra - ìmọ̀ nípa electrophysiology pàtó. Tí o bá ní èyí, o ní oríire gidigidi nítorí pé nígbà náà o lè ṣe àwọn ìwádìí tó ṣe kedere nípa myoclonic tó ń ṣiṣẹ́ tàbí irú àwọn ìfarahàn myoclonic tí kò yàtọ̀, ìwárìrì, àti nígbà míìrán dystonia.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé dystonia, nítorí pé àbájáde rẹ̀ jẹ́ ìfàsẹ́yìn iṣan tó pọ̀ jù, o kò lè dá a mọ̀ nìkan. Ṣùgbọ́n lẹ́ẹ̀kan sí i, pẹ̀lú ìtàn rere àti ara tó dára pátápátá, ìyẹn lè wúlò [00:20:00]. Nítorí náà, mo rò pé, fún mi, tí a kò bá tí ṣe àwọn ìwádìí wọ̀nyẹn, mo máa pàṣẹ fún wọn tí ó bá pọndandan.
Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti àmì CSF lè ṣe pàtàkì pẹ̀lú. Ṣùgbọ́n jíjẹ́ oníṣègùn tó dára ni. Kò sí ohun pàtó kan nípa FND tó jẹ́ ìlànà ìwádìí, ṣùgbọ́n ó ń rí i dájú pé a kò pàdánù ohunkóhun, nígbàkúgbà. Àti bí a ṣe ń fi í hàn sí aláìsàn náà ṣe pàtàkì pẹ̀lú, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́?
Nítorí a kò fẹ́ kí wọ́n rò pé tí ìdánwò yìí bá jẹ́ èyí tí kò dára, a jẹ́ pé o ní FND. Mo rò pé ìyẹn ni ohun tí ọ̀pọ̀ ènìyàn máa ń pè é, tí wọ́n gbẹ́kẹ̀lé ìdánwò náà láti fi ìhìn náà hàn. Ṣùgbọ́n dípò bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ pé o ní àwọn àmì rere, o ní FND, ẹ jẹ́ kí a rí i dájú pé kò sí ohun mìíràn tó lè ṣe àfikún sí àwòrán náà, lẹ́yìn náà o lè pàṣẹ fún ìdánwò náà.
Arabinrin Nicole Duff: Iyẹn ni yoo jẹ ibeere mi ti o tẹle, ti aṣẹ awọn iwadii miiran wọnyi ba le jẹ ipalara fun alaisan, paapaa si ọpọlọ wọn?
Dókítà Sarah Lidstone: Bẹ́ẹ̀ni, ìbéèrè ńlá ni, àbí? Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan ló wà nínú ìyẹn, ṣùgbọ́n mo rò pé, ìyẹn yóò jẹ́ òótọ́ nípa ìwádìí èyíkéyìí nínú ìṣègùn. A lè ní àwọn àwárí àìròtẹ́lẹ̀ nígbà gbogbo. Kò sí ohun tó yàtọ̀ nípa FND ní ti èyí. Mo rò pé níbi tí àwọn ènìyàn [00:21:00] bá ti ní ìṣòro díẹ̀ ni pé àwọn aláìsàn kan wà tí wọ́n ní FND, nítorí pé gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ kan, wọ́n sábà máa ń ní ìdààmú púpọ̀ sí i, àti nítorí pé wọ́n ti ní irú àwọn ìrírí ìtọ́jú aláìsàn búburú wọ̀nyí nígbà gbogbo, ìmọ̀lára kan wà láàrín àwọn oníṣègùn pé wọ́n ní láti fihàn fún wọn pé ohun gbogbo jẹ́ déédéé kí ó tó di FND, o sì máa ń wọ inú ìṣòro yìí tí ó lè ṣòro láti yọ ara rẹ kúrò nínú rẹ̀.
Ati nitorinaa, lẹẹkansi, o pada si bi a ṣe n sọ eyi fun awọn alaisan.
Arabinrin Nicole Duff: O tayọ. O ṣeun. Emi ko mẹnuba ni ibẹrẹ, ṣugbọn iwọ ni oludari ti Integrated Movement Disorders Program, eyiti o jẹ eto atunṣe deede ti awọn ẹkọ-ẹkọ. Ati ni akọkọ, ṣe o le ṣalaye imọran ti atunṣe-ọpọlọpọ awọn ẹkọ-ẹkọ ...
Dókítà Sarah Lidstone: Bẹ́ẹ̀ni, mo sì fẹ́ràn pé o jẹ́ onímọ̀ nípa ara. A lè bá ara wa sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Gbogbo wa lè gbà pé ìtọ́jú onímọ̀ nípa ọpọlọ àti onírúurú iṣẹ́ ṣe pàtàkì nínú iṣẹ́ ìṣègùn, pàápàá jùlọ nínú àìsàn ọpọlọ, àti pàápàá jùlọ nínú àwọn àìsàn ọpọlọ onígbà pípẹ́. Nínú ètò wa, [00:22:00] a mọ̀ pé FND, gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àrùn ìṣípo ní tòótọ́, jẹ́ àwọn ìfihàn ọpọlọ.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ènìyàn tí wọ́n ní i, títí bí àrùn Parkinson, ataxia, dystonia, gbogbo wọn ní onírúurú àmì àrùn ní gbogbo ojú ìwòye ọkàn àti ara. Ọkàn àti ara sì ń sọ fún ara wọn gidigidi, pàápàá jùlọ ní àyíká ipò ìtọ́jú aláìsàn. Nítorí náà, àpẹẹrẹ kan tí mo lè lò ni àrùn Parkinson, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́?
Tí o bá ní aláìsàn kan tí ó ní àrùn Parkinson tí ó lè jàǹfààní láti inú ìtọ́jú ara àti kíkọ́ àwọn ọgbọ́n tí ó yẹ láti gbé pẹ̀lú Parkinson wọn, títí bí ìṣíkiri ńlá, ìṣíkiri ńlá, ìdánrawò ipò, àti irú àwọn nǹkan wọ̀nyẹn. Tí wọ́n bá ní ìdíwọ́ nítorí ìtara àti àìbìkítà nítorí ìwọ̀n dopamine wọn tí ó kéré, nígbà náà ìtọ́jú ara kò ní ṣiṣẹ́ dáadáa. Nítorí náà, irú èrò àti ìwà kan wà nígbà gbogbo, mo rò pé, sí gbogbo ìtúnṣe. Àníyàn, èyí tí ó wọ́pọ̀ láàárín àwọn ènìyàn, tí ó wọ́pọ̀ gidigidi nínú àwọn ènìyàn yìí, ń fúnni ní ìmọ̀ nípa ìdarí ọkọ̀ [00:23:00]. Ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, ìrìnàjò ni a mọ̀ nípa àníyàn. Dídì ìrìnàjò, gbogbo àwọn nǹkan wọ̀nyí.
Èrò mi láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn ni pé gbogbo ìtọ́jú ara gbọ́dọ̀ jẹ́ ti àwọn onímọ̀ nípa ètò ìlera nítorí ní báyìí a kò tíì ní iṣẹ́ kan ṣoṣo nínú ètò ìlera tó lè ṣe gbogbo nǹkan wọ̀nyẹn fúnra wọn. Nítorí náà, a nílò ẹgbẹ́ àwọn ènìyàn kan, ohun tó sì ṣe pàtàkì ni pé kí ẹgbẹ́ náà wo ìṣòro náà ní ọ̀nà kan náà, kí wọ́n lo èdè kan náà, kí wọ́n ní ojú ìwòye kan náà, kí wọ́n kọ́ ẹ̀kọ́ láti ọ̀dọ̀ ara wọn, kí wọ́n pín àwọn ọgbọ́n, ní ọ̀nà yìí kò ní dàrú mọ́ fún aláìsàn náà, lójijì wọ́n á ní èdè àti ọ̀nà láti wo ìṣòro náà àti ara wọn, èyí sì lè wà nínú àwọn ìtọ́jú náà.
Ó jẹ́ ọ̀nà ìbáramu gidi kan. Ó sì jẹ́ èrè púpọ̀ ní ti ìṣègùn, àwọn àbájáde náà sì ń sọ̀rọ̀ fún ara wọn, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Àwọn aláìsàn máa ń ṣe dáadáa pẹ̀lú àpẹẹrẹ yìí. Ní pàtàkì, ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ti ní ọ̀nà méjì yìí àti ìpínyà ọkàn àti ara àti ọpọlọ [00:24:00].
Tí ẹgbẹ́ náà bá sì fi àpẹẹrẹ ìṣọ̀kan náà hàn ní gidi, a ń ṣe àwòkọ́ṣe bí a ṣe ń gbìyànjú láti tọ́jú ètò ìṣàn ara. Ó jẹ́ èrò àkànṣe, ṣùgbọ́n gbogbo ènìyàn wà nínú ẹgbẹ́ kan náà.
Arabinrin Nicole Duff: Ẹ ṣeun. Nínú ẹgbẹ́ yín, báwo ni ipa olúkúlùkù yóò ṣe kópa nínú àyẹ̀wò àìsàn?
Dókítà Sarah Lidstone: Àyẹ̀wò àìsàn náà ṣòro díẹ̀, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Kì í ṣe pé onímọ̀ nípa ọpọlọ mi lè fi ìgboyà ṣe àyẹ̀wò àìsàn FMD, dájúdájú. Ẹ̀yà ara wa dára gan-an, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Ẹ jọ ń ṣiṣẹ́ pọ̀ fún ìgbà pípẹ́ àti pé àwọn aláìsàn tó pọ̀ tó, ó hàn gbangba pé ẹ̀tanú ìtọ́kasí wà níbẹ̀. Nítorí náà, mo rò pé pẹ̀lú àyẹ̀wò, ìyẹn yóò ṣì jẹ́ ipa ti onímọ̀ nípa ọpọlọ, tí ó bá jẹ́ àyẹ̀wò tuntun pàápàá.
Ṣùgbọ́n mo rò pé ipa tí ó wà níbẹ̀, nínú ìlànà ìwádìí tí mo ń tọ́ka sí ní ìṣáájú nínú ìjíròrò wa, ni pé tí àwọn ẹgbẹ́ náà bá ń sọ èdè kan náà, tí wọ́n sì ń lo àwọn àpẹẹrẹ kan náà, ó jẹ́ ìyípadà tí kò ní pàjáwìrì láàárín aláìsàn tí ó ń kúrò ní ọ́fíìsì mi àti nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìtọ́jú ara. Wọ́n ń gbọ́ àwọn ìránṣẹ́ kan náà.
Iyẹn sì ṣe pàtàkì nítorí pé àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àmì àrùn tí kò ṣiṣẹ́ dáadáa kìí sábà gbọ́ nípa èyí rí. Ó ṣòro láti lóye àmì àrùn kan tí ó wà nínú ara tí wọn kò bá lè tọ́ka sí ibi tí ó wà lórí ìwòran náà tí ó ti bàjẹ́. Nítorí náà, wọ́n nílò ọ̀nà láti wo ìṣòro náà.
Wọ́n nílò àwòṣe láti lóye èyí. Nínú ẹgbẹ́ wa, nítorí pé a ti ṣiṣẹ́ papọ̀ fún ìgbà pípẹ́, àti ẹnikẹ́ni tí ó bá ń ṣiṣẹ́ FND ní gbogbogbòò, gbogbo wa sábà máa ń lo àwọn àwòṣe ẹ̀kọ́ àti àwòṣe kan náà nípa bí a ṣe lè ṣàlàyé ìṣòro náà. Tí gbogbo ènìyàn bá sì ń lo àwọn àwòṣe kan náà, nígbà náà aláìsàn náà bẹ̀rẹ̀ sí í lóye ohun tí ń ṣẹlẹ̀ nínú ètò iṣan ara wọn, tàbí ó kéré tán ó ní ọ̀nà láti wò ó.
Mo sì rò pé ó máa ń mú kí ìlera wọn bẹ̀rẹ̀ ní gidi. Nítorí pé wọ́n ní láti ṣe iṣẹ́ díẹ̀ láti lóye àwọn àmì àrùn tiwọn, èyí tí ó ṣe pàtàkì fún ìlera ìgbà pípẹ́, ni òye. "Kí ló dé tí mo fi ń ní ìdààmú ní òwúrọ̀ ọjọ́rú?" "Óò, mi ò sùn dáadáa ní alẹ́ ọjọ́ tó ṣáájú. Óò, mo lóye. Èyí yé mi báyìí. Ọpọlọ mi ti bàjẹ́, mo sì nílò láti ṣe àwọn ọgbọ́n tàbí ọgbọ́n mi," tàbí kí ni ìwọ náà ní, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́? Nítorí náà, ibẹ̀ ni àwọn ẹgbẹ́ náà ti lè ran lọ́wọ́ nínú ìyípadà láàárín àyẹ̀wò àti ìlera.
Arabinrin Nicole Duff: [00:26:00] O ṣeun. Mo si da loju pe itọju naa yara ni ọna kan nitori nini ifiranṣẹ kanna leralera gba wọn laaye lati kan si ohun ti n ṣẹlẹ ninu ara wọn ni iyara pupọ ... nitori wọn n mu eyi lagbara ni ọna rere ni gbogbo igba. Nitorinaa mo da loju pe awoṣe yẹn, bi o ti n sọ, ati pe atunṣe naa
Ó ń ràn wọ́n lọ́wọ́ gan-an láti fún wọn níṣìírí nínú ìtọ́jú wọn, ó sì mọ ibi tí ìtọ́jú wọn ń lọ. Nítorí náà, mo rò pé àpẹẹrẹ náà jẹ́ ohun ìyanu. Gẹ́gẹ́ bí o ti sọ, gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa ara, mo rò pé ó jẹ́ ohun ìyanu láti wà pẹ̀lú ìrònú ọjọ́ iwájú pé kí gbogbo wa ṣe é papọ̀ dípò àwọn àkójọpọ̀ wọ̀nyí.
Dókítà Sarah Lidstone: Ó tún jẹ́ kí a mọ̀ pé ó jẹ́ pàtàkì, ìyẹn sì jẹ́ apá pàtàkì nínú rẹ̀. Ó dà bíi pé, “Ó ṣe pé onímọ̀ nípa ọpọlọ gbàgbọ́ pé mo ní ìṣòro gidi kan,” àti “háà, mo bá àwọn onímọ̀ nípa ọpọlọ sọ̀rọ̀, wọ́n sì jẹ́ onímọ̀ nípa ọpọlọ tí ó lóye ipò yìí.” Ó dà bíi pé, “Ó ṣe mí, ohun gidi ni.”
A kò le fojú kéré ipa tí ó ní lórí bí àwọn aláìsàn ṣe ń nímọ̀lára àti bí wọ́n ṣe ń gbádùn ara wọn.
Arabinrin Nicole Duff: Nítorí náà, ìbéèrè ìwádìí wo ni ó wà nínú [00:27:00] FMD tàbí FND tí ó wù yín jùlọ ní àkókò yìí?
Dókítà Sarah Lidstone: Inú mi dùn gan-an nípa gbogbo iṣẹ́ tó dára tó ń lọ ní àyíká àwọn ẹ̀rọ. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹgbẹ́ ló wà kárí ayé tí wọ́n ń ṣe iṣẹ́ tó dára nípa ìṣẹ̀dá ìran, nípa àwòrán ara, a sì ń kọ́ nípa irú àwọn ìṣòro ọpọlọ yìí tí mo rò pé ó jẹ́ ohun tó dùn mọ́ni gan-an.
Iṣẹ́ lórí àjọ, iṣẹ́ lórí ìṣàfihàn àmì-ẹ̀yẹ, iṣẹ́ lórí ìbáṣepọ̀ jẹ́ ohun tó dùn mọ́ni gan-an. Àti pé, dídé AI ń ran àwọn ẹgbẹ́ lọ́wọ́ láti sún mọ́ ara wọn kárí ayé, láti bá ara wọn sọ̀rọ̀ láìsí ìṣòro, àti láti ṣe àgbéyẹ̀wò ìwádìí púpọ̀ sí i ní àwọn ẹgbẹ́ ńláńlá.
Ó ti rí bẹ́ẹ̀ fún ìgbà díẹ̀, ṣùgbọ́n ó jẹ́ àtúnṣe nínú FND, ní ti iṣẹ́ ọpọlọ, nítorí pé ní báyìí a ti rí i pé ìmọ̀ ẹ̀rọ ti mú àwọn èrò wa bá àwọn èrò wa mu. A sì lè ṣe àyẹ̀wò jinlẹ̀ sí i nípa àwọn agbègbè wọ̀nyí. Nítorí náà, ọdún márùn-ún tàbí mẹ́wàá tó ń bọ̀ yóò jẹ́ ohun tó dùn mọ́ni nínú ẹ̀ka yìí.
Arabinrin Nicole Duff: O yanilẹnu. Ati lẹhinna ifiranṣẹ kan lati mu wa lọ si ile, ti o ba le fun gbogbo wa ni ọkan, fun gbogbo eniyan lati tẹtisi?
Dókítà Sarah Lidstone: Mo ní mẹ́ta, ṣùgbọ́n wọ́n kúrú gan-an.
FND ni òfin. Àìsàn àìlera wà, má ṣe bẹ̀rù [00:28:00] láti ṣe àyẹ̀wò méjì. Ohun ìkẹyìn tí mo máa sọ ni pé àìbáramu ni kókó pàtàkì. Ó jẹ́ kókó pàtàkì nínú ìtàn, ó jẹ́ kókó pàtàkì nínú àyẹ̀wò náà, ó sì jẹ́ kókó pàtàkì nínú ìtọ́sọ́nà ìtọ́jú.
Nítorí náà, jẹ́ kí ó dára ní ṣíṣe é, kí o sì gbádùn rẹ̀, kí o sì jẹ́ ẹni tí ó ní ìmọ̀ ẹ̀rọ ní ilé ìwòsàn rẹ.
Arabinrin Nicole Duff: O ṣeun. Ifiranṣẹ mi lati pada si ile yoo ni nini ifẹ lati wa pẹlu awọn alaisan rẹ ati abojuto awọn alaisan rẹ ti o ni, eyiti o han gbangba, ati pe Mo nireti pe gbogbo eniyan le gbọ iyẹn ki wọn si gbiyanju lati tun ṣe.
Bẹ́ẹ̀ ni, mo dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ fún àkókò rẹ. Ó ti dùn gan-an láti bá ọ sọ̀rọ̀.
Dókítà Sarah Lidstone: Ẹ ṣeun gan-an. Inú mi dùn gan-an láti wà níbí. [00:29:00]

Sarah Christine Lidstone, MD PhD FRCPC
University of Toronto
Toronto, Canada






