Àkókò Ìpàdé: 2026 PAS Congress

Láti àwọn ẹ̀rọ sí ìṣàkóso: Àìlera ìrìn-àjò nínú àrùn Parkinson

---

Nígbà ìgbìmọ̀ Pan American Congress kẹfà ti MDS, ìpàdé gbogbogbò kan tí ó dá lórí “Ṣíṣe àkójọpọ̀ àwọn irinṣẹ́ oní-nọ́ńbà nínú ìṣàyẹ̀wò àti ìtọ́jú àwọn àrùn ìrìn-àjò nínú àrùn Parkinson.” Ètò yìí ṣe àwárí àwọn ọ̀nà àti agbára àwọn ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ń yọjú nínú àtúnṣe ìṣe ìṣègùn àti ìwádìí nínú àwọn àrùn ìrìn-àjò. Ìpàdé náà ní èrò láti ṣàṣeyọrí àwọn ète ẹ̀kọ́ pàtàkì mẹ́ta, tí Dókítà Gonzalo Revuelta, Dókítà Martina Mancini, àti Dókítà Tamine Capato gbé kalẹ̀, tí Dókítà Catalina Cerquera àti Gonzalo Revuelta sì ṣe alága rẹ̀.

Olukọ Ikoni Dokita Gonzalo Revuelta, Dokita Martina Mancini, Dokita Tamine Capato, ati Dokita Catalina Cerquera (alaga).

Lákọ̀ọ́kọ́, Dókítà Revuelta ṣàlàyé àwọn ìlànà àrùn tó ń fa àìlera ìrìn àti dídì ìrìn (FOG) nínú àrùn Parkinson (PD), pẹ̀lú ìtẹnumọ́ lórí àwọn ohun tí kì í ṣe dopaminergic. Ó tẹnu mọ́ pé àrùn FOG jẹ́ ohun tó díjú àti èyí tó yàtọ̀ síra, pẹ̀lú àwọn àfikún láti inú àwọn nẹ́tíwọ́ọ̀kì motor, cognition, àti limbic. A lè ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìtọ́jú ìlera láti dojúkọ àìlera kan pàtó lórí nẹ́tíwọ́ọ̀kì pẹ̀lú neuromodulation, rehabilitation, tàbí manipulation ti neurotransmitters.

Àìlera pàtàkì kan nínú nẹ́tíwọ́ọ̀kì mọ́tò ni àìsí ìṣiṣẹ́ ara-ẹni, tí a kà sí àbájáde ìdènà dopaminergic. Àwọn ìlànà ìsanpadà fún àìsí ìṣàkóṣo déédéé ní ìyípadà sí ìṣàkóso ìrìn-àjò àtinúwá tàbí ìdarí góńgó. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ètò ìsanpadà yìí lè múná dóko ní àkọ́kọ́, kò ṣiṣẹ́ dáadáa, ó lọ́ra, ó sì lè dí i lọ́wọ́ nípasẹ̀ ẹrù òde, èyí tí ó lè jẹ́ mọ́tò, ìmọ̀, tàbí limbic, ó sì lè yọrí sí FOG.

Bí pápá náà ṣe ń tẹ̀síwájú sí àwọn àpẹẹrẹ ìfúnni ní ìyára àti ìyípadà neuromodulation, àfojúsùn àdáni, àti àtúnṣe, ó ṣe pàtàkì láti ṣe àyẹ̀wò àwọn àbájáde ìwà ti FOG àti àwọn ipa nẹ́tíwọ́ọ̀kì tí ó wà lábẹ́ rẹ̀. Àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ ọjọ́ iwájú yẹ kí ó so àwọn àbájáde neuroimaging àti neurophysiological pọ̀ mọ́ àwọn àyẹ̀wò ìwà tí a ṣe déédéé láti dá àwọn ìlànà cortical tí ó nílò àtúnṣe mọ̀, ní ìparí èrò láti mú àwọn àtúnṣe ìsanpadà pọ̀ sí i àti láti mú kí ìrìn-àjò padà sípò.

Èkejì, Dókítà Mancini ṣe àtúnyẹ̀wò àǹfààní, àwọn ìdíwọ́, àti ìtọ́sọ́nà ọjọ́ iwájú ti àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ tí a lè wọ̀ àti àwọn àmì ìrìn-àjò oní-nọ́ńbà káàkiri gbogbo PD.

Ìwádìí kan tí a ṣe ní àkókò gidi fi àlàfo pàtàkì kan hàn: bó tilẹ̀ jẹ́ pé 78% àwọn oníṣègùn mọ àwọn ààlà tí ó wà nínú àwọn àyẹ̀wò ìṣègùn ìrìn-àjò ìbílẹ̀ (MDS-UPDRS, àkíyèsí kúkúrú tí a ṣe ní ilé ìwòsàn, àwọn àwòrán), 61% ròyìn pé wọn kò tíì lo àwọn ohun èlò tí a lè wọ̀ fún ìṣàyẹ̀wò ìrìn-àjò. Èyí fi hàn pé ó ṣe pàtàkì fún àwọn irinṣẹ́ oní-nọ́ńbà tí a lè wọ̀, tí a fọwọ́ sí, àti tí a lè lò ní ìwọ̀n.

Àwọn ìwádìí láti ogún ọdún sẹ́yìn lórí ìrìn-àjò ti fi àwọn àwárí tó dájú hàn ní ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún àyẹ̀wò nípa pípèsè àwọn ìwọ̀n ìrìn-àjò tó lè ṣe ìyàtọ̀ sí ìrìn-àjò tó dára láti ọ̀dọ̀ ẹni tó ní ìṣòro PD tàbí REM tó ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀, tí a kò tọ́jú, àti agbára láti mú àwọn ìyípadà tó pọ̀ ju ìwọ̀n ìṣègùn lọ, nítorí àwọn ìtọ́jú àti àbójútó àwọn ìyípadà ìrìn-àjò pẹ̀lú ìlọsíwájú àrùn. Láìka ẹ̀rí tó lágbára yìí sí, pápá náà ti ní àwọn ìlànà tó péye fún ìgbà pípẹ́, èyí tó ń yọrí sí ìyàtọ̀ tó gbòòrò nínú àwọn ìlànà tí ìyàtọ̀ nínú ohun èlò, ààyè, àti àwọn ète pàtó fún ìkẹ́kọ̀ọ́ ń fà.

Ìwé ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kan tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣe dábàá àwọn ìlànà ìlànà tó kéré jùlọ fún ìṣàyẹ̀wò ní ilé ìwòsàn/yàrá ìwádìí àti àwọn ètò gidi, èyí tí ó ṣe àmì ìgbésẹ̀ pàtàkì sí ìbáramu, bó tilẹ̀ jẹ́ pé a ṣì nílò gbígbà gbogbogbò láti fi àwọn àbájáde ìrìn-àjò pọ̀ mọ́ àwọn ìdánwò ilé ìwòsàn.

Nínú ìlànà kékeré yìí, àwọn àpẹẹrẹ láti inú àwọn ìwádìí tí ń lọ lọ́wọ́ fi hàn pé ara òkè ni ó ṣe pàtàkì, àti pé apá tí ó dínkù nígbà tí a bá ń rìn, láti fi ìyàtọ̀ hàn láàrín PD tí a kò tọ́jú àti àwọn ìṣàkóso tí ó ní ìlera. Yíyípo nígbà tí a bá ń rìn jẹ́ ọ̀kan lára ​​àwọn apá tí ó ní ipa jùlọ nínú ìrìnàjò ní àwọn ènìyàn tí wọ́n ní PD díẹ̀. Àwọn àwárí gidi lórí ìrìnàjò fi hàn pé ó ga ju ìdánwò ilé ìwòsàn/yàrá lọ, pẹ̀lú àǹfààní àrà ọ̀tọ̀ láti ṣe ìwọ̀n àwọn ìyípadà nínú ìrìnàjò ní gbogbo ọjọ́ àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́. Síbẹ̀síbẹ̀, a ṣe àtúnyẹ̀wò àwọn ìpèníjà ti bíbáṣepọ̀ àwọn ìwádìí oníyípadà àti oníwọ̀n púpọ̀ yìí.

Níkẹyìn, ṣùgbọ́n kìí ṣe èyí tó kéré jù, ó tẹnu mọ́ pàtàkì pé kí a fọwọ́ sí i pé ìmọ̀ ẹ̀rọ àti àwọn algoridimu wà fún lílò fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ní PD.

Ẹ̀kẹta, Dókítà Capato jíròrò àwọn ẹ̀rí tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ tó ń ṣètìlẹ́yìn fún àwọn ìtọ́jú tí kì í ṣe ti oògùn, títí bí ìtọ́sọ́nà, ìmọ̀ ẹ̀rọ oní-nọ́ńbà, àti àtúnṣe tí robot ń ṣe láti mú kí ìrìn àti ìwọ́ntúnwọ̀nsì pọ̀ sí i nínú PD. Ó tẹnu mọ́ pàtàkì ìtọ́jú ara nínú ṣíṣàkóso àwọn ìṣòro ìrìn ní gbogbo ìpele àrùn, títí kan FOG.

Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀rí tó lágbára wà pé eré ìdárayá jẹ́ apá pàtàkì nínú ìwádìí, mímọ ipele eré ìdárayá tó dára jùlọ tí a nílò láti mú kí FOG sunwọ̀n síi àti láti nípa lórí àrùn náà ṣe pàtàkì. Àwọn ètò àtúnṣe ìrìn-àjò tí a ṣe fún ara ẹni ni a rí gẹ́gẹ́ bí ohun pàtàkì, pẹ̀lú àfiyèsí lórí bí ó ṣe le tó, ìwọ̀n tí a lò, àti àkókò eré ìdárayá náà.

Àwọn ìlànà ìtọ́jú ara tó ń jáde fún PD fi ipa rere tí àtúnṣe ìrìn-àjò ọpọlọ ní lórí gbogbo àwọn ìlànà ìrìn-àjò hàn, ó ń mú kí ìrìn-àjò sunwọ̀n síi (ìgbésẹ̀ ìrìn-àjò, gígùn ìrìn-àjò, iyára, yíyípo, àti ìṣíṣẹ́ iṣẹ́) àti dín àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ FOG àti ewu ìṣubú kù. Ìmúlò àwọn ọgbọ́n ìsanpadà, tí àwọn onímọ̀ nípa ara amọ̀jọ̀gbọ́n máa ń darí, ti di kókó pàtàkì fún àtúnṣe ìrìn-àjò ní PD, nítorí pé àwọn ìtọ́jú oògùn ìbílẹ̀ kì í sábà tó láti mú kí ìrìn-àjò sunwọ̀n síi àti láti ṣe ìwọ̀ntúnwọ̀nsì.

Ni afikun, a pese awọn apẹẹrẹ ti awọn ọgbọn isanpada lati bori FOG. Awọn ilọsiwaju ninu imọ-ẹrọ ati imọ-ẹrọ iranlọwọ, fun apẹẹrẹ, awọn ẹrọ lesa wiwo, metronomes, awọn ohun elo alagbeka, awọn ere idaraya, otito foju, awọn iru ẹrọ oni-nọmba, ati awọn ẹrọ robotik, ni a jiroro, ni ṣiṣalaye bi wọn ṣe n yi aaye atunṣe irin-ajo pada ni PD. Ni gbogbogbo, ọjọ iwaju atunṣe irin-ajo ni PD jẹ ileri pupọ, ti a n ṣe nipasẹ awọn ilọsiwaju imọ-ẹrọ iyara, awọn ilowosi ti ara ẹni, ati oye jinle ti neuroplasticity. Awọn ọna atunṣe tuntun n yi idojukọ pada lati iṣakoso awọn aami aisan si imudarasi iṣipopada ni ṣiṣe.

Ní ṣókí, ìbáṣepọ̀ láàárín nẹ́tíwọ́ọ̀kì àti àwọn ìyípadà neurotransmitter ń di kedere, èyí sì ń jẹ́ kí àwọn ibi-àfojúsùn ìtọ́jú farahàn. Bí àwọn ìwọ̀n ìrìn-àjò oní-nọ́ńbà tí a fi aṣọ wọ̀ ti ń di ohun tí a sábà máa ń lò tí a sì ń fọwọ́ sí, wọ́n lè wà fún àwọn oníṣègùn àti àwọn onímọ̀ nípa ara kárí ayé láìpẹ́. Bí àwọn ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò oníwọ̀n ṣe ń sunwọ̀n síi láti mú kí FOG le koko àti àwọn ọ̀nà ìtúnṣe ń tẹ̀síwájú láti dàgbàsókè, ọ̀nà sí àwọn ọ̀nà ìtọ́jú aláìlera fún FOG ti súnmọ́ síi. Àwọn ìtọ́jú ìwòsàn tí a sábà máa ń fojú sí bóyá a máa mú automaticity padà (yípo dopaminergic, ìfúnni ọpọlọ jíjìn ti àwọn ilé-iṣẹ́ locomotor jíjìn, tàbí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìrìn-àjò iṣẹ́-méjì) tàbí a máa mú àwọn ìdáhùn ìsanpadà sunwọ̀n síi (yípo noradrenergic tàbí cholinergic tí a ń tako ìfọkànsí/iṣẹ́ olùdarí, tàbí àwọn ọgbọ́n ìtọ́kasí). Àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ ọjọ́ iwájú yẹ kí ó ṣe ìwádìí bóyá neuromodulation lè fojú sí àìṣiṣẹ́ nẹ́tíwọ́ọ̀kì pàtó láti mú àwọn ìyípadà ìsanpadà pọ̀ síi, dín àwọn ìyípadà àìdára kù, tàbí a máa mú automaticity padà bọ̀ sípò.

Wo gbogbo akoonu MDS tuntun nipa awọn rudurudu ẹsẹ »