ÌWỌN ÌWỌN 29, ÌTẸ̀JÁDE 4 • Oṣù Kejìlá 2025.
Atrophy Nínú Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Ètò Ìfàjẹ̀sínmọ́ra Níí Ṣe Pẹ̀lú Àwọn Ìlànà Mitochondrial àti Oligodendrocytic
Gbígbà Ẹ̀bùn Àwọn Ọ̀dọ́langba ní Ìgbìmọ̀ Aṣòfin MDS ti ọdún 2025 jẹ́ ọlá ńlá, mo sì dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ fún ìdámọ̀ràn yìí. Gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ nípa ọpọlọ tí ó ní ìfẹ́ gidigidi sí àwòrán àrùn Parkinsonian tí kò ṣe pàtàkì, ète mi ti jẹ́ láti lo àwòrán kìí ṣe gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ìwádìí nìkan, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí fèrèsé sí àwọn ìlànà ìṣẹ̀dá tí ó ń darí àwọn àrùn wọ̀nyí. Ẹ̀bùn yìí tẹnu mọ́ pàtàkì iṣẹ́ yìí àti agbára àwòrán tí ó ti ní láti ṣe àfikún pàtàkì sí òye wa nípa àrùn neurodegeneration.
Mo kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ìmọ̀ nípa ọpọlọ ní ilé ìwòsàn Pitié-Salpêtrière ní Paris, lẹ́yìn náà ni mo tún kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ìmọ̀ nípa ìwòran ara. Níkẹyìn, ìfẹ́ mi sí àwọn ìlànà tí ó wà lábẹ́ àrùn Parkinsonian mú kí n lépa PhD tí ó dojúkọ lílo multimodal MRI àti ẹ̀kọ́ ẹ̀rọ láti mú kí àyẹ̀wò ìyàtọ̀ díẹ̀díẹ̀ pọ̀ sí i kí n sì ṣàlàyé àrùn pàtó fún àwọn aláìsàn. Mo tún ń tẹ̀síwájú láti ṣe iṣẹ́ yìí gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ postdoctoral mi ní Neuro, McGill University, Montreal. Iṣẹ́ mi tí kò pẹ́ yìí dá lórí àwọn ìpìlẹ̀ ìṣègùn àti ìwádìí mi, ó ń tẹnu mọ́ bí àwòrán ṣe lè so àwọn àkíyèsí ìṣègùn pọ̀ mọ́ àwọn ìlànà molikula tí ń ṣẹlẹ̀ nínú ọpọlọ.
Nínú ìwádìí tí a gbà láyè láti ọ̀dọ̀ àmì ẹ̀yẹ náà, tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ “Atrophy in Multiple System Atrophy Relates to Mitochondrial and Oligodendrocytic Processes,” a fẹ́ láti lóye àwọn ìpìlẹ̀ ìṣẹ̀dá ti ìfàsẹ́yìn ọpọlọ nínú ìfàsẹ́yìn ètò púpọ̀ (MSA). Bó tilẹ̀ jẹ́ pé MSA jẹ́ α-synucleinopathy tí a mọ̀ dáadáa tí ó ń fojúsùn oligodendrocytes, ìmọ̀ nípa àrùn rẹ̀ kò tíì yé wa dáadáa. Ìwòran ara ń fúnni ní àǹfààní àrà ọ̀tọ̀ láti ṣe àwárí àwọn ètò wọ̀nyí láìsí ìkọlù.
Àwọn aláìsàn 65 tí wọ́n ní MSA àti àwọn ìṣàkóṣo ara tó ní ìlera 181 ló wà nínú ẹgbẹ́ wa. A kọ́kọ́ ya àwòrán ìfàsẹ́yìn ọpọlọ nípa lílo MRI structural, èyí tó fi hàn pé cerebellum, pons, àti basal ganglia ló ń kópa nínú rẹ̀, pàápàá jùlọ putamen. Ohun tó mú kí ìwádìí yìí di tuntun ni bí a ṣe so àwọn àyípadà ìṣètò wọ̀nyí pọ̀ mọ́ àwọn ipa ọ̀nà molecule nípa ṣíṣe àkópọ̀ ìwífún MRI pẹ̀lú ìwífún transcriptomic láti Allen Human Brain Atlas, orísun ìṣàkóṣo ara jínì tó gbòòrò tí a rí láti inú ọpọlọ tó ní ìlera lẹ́yìn ikú. Nípa lílo ìpín díẹ̀ nínú ìfàsẹ́yìn, a ṣàwárí àwọn èròjà ìṣàkóṣo ara jínì tó bá ìlànà atrophy ara jínì mu. Ìṣàkóṣo ìṣàkóṣo ara jínì fi hàn pé àwọn agbègbè atrophic fi ìṣàkóṣo ara jínì tó ní í ṣe pẹ̀lú iṣẹ́ mitochondrial àti àwọn ìlànà oligodendrocytic hàn, ọ̀nà méjì ló wà ní ààrin àrùn MSA. Ní pàtàkì, nígbà tí a tún ṣe àtúnyẹ̀wò náà nínú ẹgbẹ́ PD kan, ìṣàkóṣo ara jínì mitochondrial fara hàn nínú MSA nìkan, tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìpele àrùn rẹ̀. A tún fi àwọn àwòrán PET receptor-density tí a rí láti inú àwọn ìwádìí ńláńlá tí gbogbo ènìyàn lè rí kún ọ̀nà yìí. Nípa ṣíṣe ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ìpínkiri olugba pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ atrophy tí ó níí ṣe pẹ̀lú MSA, a ṣe àyẹ̀wò bí a ṣe lè yípadà neurotransmitter àti cellular receptor systems tàbí kí a lè farapa ní àwọn agbègbè tí àrùn náà kàn. Ọ̀nà àpapọ̀ àwòrán-molikula yìí ṣe àfihàn bí MRI déédéé, nígbà tí a bá so pọ̀ mọ́ àwọn data molikula déédé, ṣe lè mú àwọn òye tí ó níí ṣe pẹ̀lú ìṣẹ̀dá ara jáde.
Ọ̀kan lára àwọn ìtumọ̀ pàtàkì jùlọ nínú iṣẹ́ yìí ni pé ó ń mú kí ìjẹ́pàtàkì ẹ̀dá àwọn àmì tí a fi MRI ṣe lágbára sí i. Fífi hàn pé àwọn ìyípadà ìṣètò bá àwọn ìṣòro mitochondrial àti oligodendrocytic mu wá sún mọ́ ṣíṣe àwọn àmì àwòrán tí kìí ṣe pé wọ́n ń ṣàwárí àrùn nìkan ṣùgbọ́n wọ́n tún ń tọ́pasẹ̀ ìlọsíwájú tàbí ìdáhùn ìtọ́jú.
Ní wíwo iwájú, mo gbèrò láti fẹ̀ síi lórí ìlà ìwádìí yìí. Mo ń dojúkọ MRI onípele gíga ní 7 Tesla lọ́wọ́lọ́wọ́, èyí tí ó fúnni ní ìpinnu ààyè tí ó tayọ tí ó sì lè jẹ́ kí a rí àwọn ìyípadà kékeré tí ó kọjá ààlà tí a lè dé. Ìtọ́sọ́nà mìíràn tí ó dájú ni àwòrán okùn ẹ̀yìn, agbègbè tí a kò tíì ṣe àwárí rẹ̀ dáadáa ṣùgbọ́n tí ó ṣe pàtàkì nínú àwọn àrùn Parkinsonian. A ti fi ìtẹnumọ́ púpọ̀ sí ọpọlọ, ṣùgbọ́n àwọn ìlànà àrùn pàtàkì tún ń wáyé ní ìpele ẹ̀yìn, àwòrán onípele gíga sì lè ran wá lọ́wọ́ láti ṣàwárí wọn.
Gbígbà Ẹ̀bùn Àwọn Ọ̀dọ́langba jẹ́ àǹfààní àti ìsúnniṣe láti máa tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́ yìí. Mo nírètí pé àwọn ìsapá wọ̀nyí yóò ṣe àfikún sí ìmúdàgbàsókè ìwádìí ní ìbẹ̀rẹ̀, àtúnṣe àwọn àmì-ẹ̀yẹ, àti nígbẹ̀yìn gbẹ́yín, òye wa nípa MSA àti àwọn àrùn tó jọ mọ́ ọn jinlẹ̀ sí i.
O le wo awọn igbasilẹ ipade apapọ ti ọdun 2025, pẹlu awọn ikowe Awards Junior, titi di ọjọ 30 Oṣu Kẹrin, ọdun 2025.
Gbọ́ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò podcast kan nípa àkótán yìí: 
Tẹtisi ni bayi